تاثیر انگیزه‌های شخصی مدیران بر اجتناب مالیاتی با تاکید بر کنترل‌های داخلی - بشیری منش, نازنین; عراض پور, وحید; قائمی, ملیحه (مطالعات راهبردی در مدیریت مالی و بیمه, 2026)
هدف: هدف این پژوهش بررسی و تبیین تاثیر انگیزه‌های شخصی مدیران بر اجتناب مالیاتی شرکت‌ها با تاکید بر نقش تعدیل‌گر کنترل‌های داخلی است. در این راستا، دو بعد اصلی از انگیزه‌های شخصی مدیران شامل پاداش هیات‌مدیره و مالکیت مدیریتی موردتوجه قرار گرفته و تلاش شده است تا نحوه اثرگذاری این عوامل بر رفتارهای اجتناب مالیاتی شرکت‌ها در چارچوب کیفیت کنترل‌های داخلی تحلیل شود.روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، از نوع علی-پس از وقوع (پس‌رویدادی) است. جامعه آماری شامل کلیه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که با استفاده از روش حذف سیستماتیک، 133 شرکت به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده‌اند. دوره زمانی موردبررسی سال‌های 1392 تا 1401 را در برمی‌گیرد. داده‌های موردنیاز از صورت‌های مالی و منابع آرشیوی استخراج شده و برای آزمون فرضیه‌ها از مدل‌های رگرسیون چندمتغیره استفاده شده است. همچنین، نقش کنترل‌های داخلی به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر در روابط بین متغیرهای اصلی مدل لحاظ گردیده است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که انگیزه‌های شخصی مدیران در قالب پاداش هیات‌مدیره تاثیر مثبت و معناداری بر اجتناب مالیاتی دارد، به‌گونه‌ای که افزایش سطح پاداش‌ها می‌تواند مدیران را به اتخاذ سیاست‌های تهاجمی‌تر در حوزه مالیات ترغیب نماید. در مقابل، مالکیت مدیریتی تاثیر معناداری بر اجتناب مالیاتی نشان نمی‌دهد. علاوه ‌بر ‌این، ضعف در کنترل‌های داخلی به‌عنوان یک عامل تقویت‌کننده، رابطه بین پاداش هیات‌مدیره و اجتناب مالیاتی را تشدید می‌کند؛ درحالی‌که این عامل در رابطه بین مالکیت مدیریتی و اجتناب مالیاتی نقش معناداری ایفا نمی‌کند.اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با ترکیب دو حوزه مهم انگیزه‌های مدیریتی و کیفیت کنترل‌های داخلی در تبیین رفتارهای اجتناب مالیاتی، خلأ موجود در ادبیات حسابداری و مالی را تا حدی پوشش می‌دهد. همچنین، استفاده از داده‌های واقعی بازار سرمایه ایران و بررسی هم‌زمان نقش متغیرهای انگیزشی و کنترلی، می‌تواند بینش‌های کاربردی ارزشمندی برای سرمایه‌گذاران، تحلیلگران مالی، سیاست‌گذاران و نهادهای نظارتی فراهم آورد.